Η Yuri, μια εικονική τραγουδίστρια που δημιουργήθηκε με τη βοήθεια τεχνητής νοημοσύνης, έγινε μία από τις πρώτες ψηφιακές οντότητες στην Κίνα που απέκτησαν επίσημη κρατική ταυτότητα. Η εξέλιξη αυτή σηματοδοτεί ένα σημαντικό βήμα στην προσπάθεια του Πεκίνου να ρυθμίσει έναν ταχύτατα αναπτυσσόμενο κλάδο, στον οποίο τα avatars της AI μετατρέπονται από απλούς ψηφιακούς χαρακτήρες σε influencers, παρουσιαστές, εμπορικά πρόσωπα και «υπαλλήλους».
Σύμφωνα με το ψηφιακό της προφίλ, η Yuri είναι μόλις ενός έτους. Παρ’ όλα αυτά, έχει ήδη εμφανιστεί σε συναυλία στη Σαγκάη, τραγουδώντας στα μανδαρινικά και στα αγγλικά μπροστά σε μεγάλο κοινό. Η μορφή της προβαλλόταν σε οθόνη μήκους 100 μέτρων, δημιουργώντας την εικόνα μιας κανονικής ζωντανής εμφάνισης.
Η Yuri, βέβαια, δεν είναι άνθρωπος. Είναι ένας εικονικός χαρακτήρας που δημιουργείται, κινείται και επικοινωνεί μέσω συστημάτων τεχνητής νοημοσύνης. Η επίσημη ταυτότητα που της χορηγήθηκε περιλαμβάνει το όνομα, την ημερομηνία γέννησης, τη διεύθυνση και τα χαρακτηριστικά του προσώπου της. Παράλληλα, επιτρέπει στους ανθρώπους και στις εταιρείες που διαχειρίζονται το σύστημά της να ανοίξουν ψηφιακό πορτοφόλι για τις εμπορικές δραστηριότητές της.
Με αυτόν τον τρόπο, η Yuri μπορεί να συνάπτει συνεργασίες σε κλάδους όπως η μόδα, τα ηλεκτρονικά παιχνίδια, η ψυχαγωγία και η αυτοκινητοβιομηχανία. Η «ταυτότητά» της δεν σημαίνει ότι αποκτά νομική προσωπικότητα όπως ένας άνθρωπος. Δημιουργεί, όμως, ένα αναγνωρίσιμο πλαίσιο για την καταγραφή και τη διαχείριση των δραστηριοτήτων της.
Η αγορά των ψηφιακών ανθρώπων στην Κίνα
Η υπόθεση της Yuri εντάσσεται σε μια ευρύτερη έκρηξη της αγοράς των ψηφιακών ανθρώπων στην Κίνα. Σύμφωνα με έκθεση του Πανεπιστημίου Επικοινωνίας της Κίνας για το 2025, τουλάχιστον 1,3 εκατομμύρια επιχειρήσεις στη χώρα συνδέονται με τον συγκεκριμένο κλάδο.
Η αξία της αγοράς εκτιμήθηκε το 2025 στα 48 δισεκατομμύρια γιουάν, ποσό που αντιστοιχεί περίπου σε 10 δισεκατομμύρια δολάρια. Η ανάπτυξη τροφοδοτείται από τη ζήτηση για ψηφιακούς παρουσιαστές, εικονικούς πωλητές, χαρακτήρες ηλεκτρονικών παιχνιδιών, διαφημιστικά avatars και δημιουργούς περιεχομένου που μπορούν να λειτουργούν όλο το εικοσιτετράωρο.
Τον περασμένο μήνα, το Πεκίνο εξέδωσε νέο οδηγό για τις υπηρεσίες τηλεοπτικής μετάδοσης και διαδικτυακού βίντεο. Μεταξύ άλλων, ζητά από τους παρόχους να προχωρούν στην καταχώριση των ψηφιακών ανθρώπων που χρησιμοποιούν. Η κίνηση αυτή αποτελεί μέρος μιας ευρύτερης προσπάθειας των κινεζικών αρχών να δημιουργήσουν κανόνες για τα avatars που παράγονται ή λειτουργούν με AI.
Από τα απλά avatars στους AI influencers
Οι ψηφιακοί άνθρωποι χρησιμοποιούνται ήδη ευρέως στην Κίνα για τηλεοπτικές και διαδικτυακές μεταδόσεις, live streaming, ηλεκτρονικό εμπόριο, μικρές σειρές και πολιτικό ή εκπαιδευτικό περιεχόμενο.
Αρχικά, τα ψηφιακά avatars λειτουργούσαν κυρίως ως εργαλεία για ανθρώπους που ήθελαν να εμφανίζονται σε σύντομα βίντεο ή ζωντανές μεταδόσεις χωρίς να αποκαλύπτουν την πραγματική τους ταυτότητα. Με την εξέλιξη της μηχανικής μάθησης, όμως, οι δυνατότητές τους διευρύνθηκαν σημαντικά.
Τα avatars πέρασαν από απλούς εικονικούς παρουσιαστές που διάβαζαν προκαθορισμένα κείμενα σε AI influencers οι οποίοι μπορούν να απαντούν σε ερωτήσεις, να αναγνωρίζουν το περιεχόμενο των σχολίων και να αλληλεπιδρούν σχεδόν σε πραγματικό χρόνο με τους χρήστες.
Η Yuri έχει περίπου 100.000 ακολούθους στην κινεζική πλατφόρμα RedNote και θεωρείται μία από τις πιο γνωστές AI influencers της χώρας. Πίσω από την ψηφιακή της εικόνα, ωστόσο, βρίσκεται μια ανθρώπινη ομάδα που αναπτύσσει και συντηρεί το σύστημα, δημιουργεί περιεχόμενο και επιβλέπει τις αλληλεπιδράσεις της με τους θαυμαστές.
Σε άλλες περιπτώσεις, η φωνή, το πρόσωπο ή οι κινήσεις ενός ψηφιακού influencer βασίζονται σε πραγματικούς ανθρώπους. Αυτό δημιουργεί πρόσθετα ερωτήματα σχετικά με τα δικαιώματα χρήσης της εικόνας, της φωνής και της προσωπικότητας κάθε προσώπου.
Ψηφιακοί «υπάλληλοι» και κυβερνητικά avatars
Η τεχνολογία έχει περάσει και στον δημόσιο τομέα. Το Πεκίνο έχει χρησιμοποιήσει εικονικούς ανθρώπους για την παρουσίαση πολιτικών οδηγιών, καθώς και για εκπαιδευτικό περιεχόμενο σχετικά με την ιστορία και την ιδεολογία.
Παράλληλα, δεκάδες τοπικές κυβερνητικές υπηρεσίες αναπτύσσουν ψηφιακούς υπαλλήλους που απαντούν σε ερωτήματα πολιτών. Οι εφαρμογές αυτές μπορούν να παρέχουν πληροφορίες για διοικητικές διαδικασίες, δημόσιες υπηρεσίες και κυβερνητικές αποφάσεις, χωρίς ανθρώπινη παρέμβαση σε κάθε στάδιο.
Πέρυσι, δύο ψηφιακοί άνθρωποι χρησιμοποιήθηκαν από το Πεκίνο για να παρουσιάσουν και να συζητήσουν την ετήσια έκθεση εργασίας της κυβέρνησης. Ήταν η πρώτη φορά που avatars τεχνητής νοημοσύνης χρησιμοποιήθηκαν στις σημαντικότερες πολιτικές συνεδριάσεις της χώρας, γεγονός που ανέδειξε τον αυξανόμενο ρόλο τους στη δημόσια επικοινωνία.
Απάτες, deepfakes και προστασία των χρηστών
Η ραγδαία εξάπλωση των ψηφιακών ανθρώπων συνοδεύεται από ανησυχίες για απάτες, παραπληροφόρηση και κατάχρηση προσωπικών δεδομένων.
Κρατικά κινεζικά μέσα έχουν αναφέρει περιπτώσεις στις οποίες ψηφιακοί άνθρωποι εμφανίζονταν ως γιατροί σε βίντεο και προωθούσαν ψευδείς ή επικίνδυνες ιατρικές συμβουλές. Σε άλλη περίπτωση, διαφήμιση με AI influencer που προωθούσε φακούς επαφής αποσύρθηκε μετά τις αντιδράσεις χρηστών. Οι καταναλωτές αμφισβήτησαν πώς ένα ψηφιακό πρόσωπο θα μπορούσε να ισχυρίζεται ότι οι φακοί ήταν «άνετοι», αφού δεν μπορούσε να τους έχει φορέσει.
Παράλληλα, πρόσωπα και φωνές Κινέζων celebrities έχουν χρησιμοποιηθεί χωρίς άδεια για τη δημιουργία deepfakes πορνογραφικού περιεχομένου και μη εξουσιοδοτημένων διαδικτυακών διαφημίσεων. Ορισμένες εταιρείες φέρεται επίσης να προσφέρουν έως και 20.000 δολάρια σε απλούς πολίτες για την άδεια χρήσης της ταυτότητάς τους σε παραγωγές ψηφιακών ανθρώπων.
Το δίλημμα της ψηφιακής ταυτότητας
Η Κίνα είχε κάνει ένα πρώτο βήμα προς αυτή την κατεύθυνση το 2024, όταν η Σαγκάη δημιούργησε σύστημα βασισμένο σε blockchain για την αναγνώριση ψηφιακών ανθρώπων, με μόνιμο αριθμό καταχώρισης.
Ωστόσο, δεν υπάρχει ακόμη ένα ενιαίο εθνικό σύστημα για την εποπτεία ολόκληρου του κλάδου. Οι υποστηρικτές της καταχώρισης υποστηρίζουν ότι η ψηφιακή ταυτότητα μπορεί να προστατεύσει την πνευματική ιδιοκτησία, να περιορίσει τις απάτες και να καταστήσει σαφές ποιοι άνθρωποι ή ποιες εταιρείες βρίσκονται πίσω από κάθε avatar.
Από την άλλη πλευρά, ειδικοί προειδοποιούν ότι η υποχρεωτική ταυτοποίηση μπορεί να έχει και αρνητικές συνέπειες. Θα μπορούσε να περιορίσει την ανωνυμία των χρηστών, να ενισχύσει την κρατική επιτήρηση και να οδηγήσει επιχειρήσεις και δημιουργούς σε μεγαλύτερη αυτολογοκρισία.
Το βασικό ερώτημα είναι ποιος ευθύνεται για τις πράξεις ενός ψηφιακού ανθρώπου. Ένα avatar δεν μπορεί να λογοδοτήσει το ίδιο για μια ψευδή δήλωση, μια παράνομη διαφήμιση ή μια παραβίαση προσωπικών δεδομένων. Η επίσημη ταυτότητά του, επομένως, μεταφέρει την ευθύνη στους ανθρώπους και στις εταιρείες που το δημιουργούν, το εκπαιδεύουν και το διαχειρίζονται.
Η υπόθεση της Yuri δείχνει ότι οι ψηφιακοί άνθρωποι περνούν πλέον από τη σφαίρα της ψυχαγωγίας στην οικονομία, τη δημόσια διοίκηση και την καθημερινή επικοινωνία. Η χορήγηση ταυτότητας σε ένα avatar AI μπορεί να αποτελέσει εργαλείο διαφάνειας και προστασίας, αλλά ταυτόχρονα ανοίγει μια δύσκολη συζήτηση για την ευθύνη, την ιδιωτικότητα και τα όρια της τεχνητής νοημοσύνης.
