Η υπόθεση της πιθανής χρήσης χημικών όπλων στο Σουδάν αποκτά νέα δυναμική, καθώς η Χάγη εντείνει την παρακολούθηση των σχετικών καταγγελιών. Η γενική διευθύντρια του Οργανισμού για την Απαγόρευση των Χημικών Όπλων (OPCW), Σαμπρίνα Νταλαφιόρ, δήλωσε την Τρίτη 6 Οκτωβρίου ότι η Τεχνική Γραμματεία του Οργανισμού εξετάζει στενά τις αναφορές που αφορούν τη χρήση χημικών όπλων στο Σουδάν, αλλά και σε άλλες περιοχές όπου βρίσκονται σε εξέλιξη ένοπλες συγκρούσεις.
Η δήλωση αυτή αποτελεί μία από τις σαφέστερες μέχρι σήμερα τοποθετήσεις της ηγεσίας του OPCW για την υπόθεση του Σουδάν. Παράλληλα, δείχνει ότι οι καταγγελίες δεν αντιμετωπίζονται πλέον ως μεμονωμένες αναφορές, αλλά ως ζήτημα που έχει ενταχθεί στην επίσημη ατζέντα των διεθνών μηχανισμών ελέγχου.
Η Χάγη παρακολουθεί στενά τις καταγγελίες για χημικά όπλα στο Σουδάν
Μιλώντας κατά την έναρξη της 113ης συνόδου του Εκτελεστικού Συμβουλίου του Οργανισμού στη Χάγη, η Νταλαφιόρ ανέφερε ότι η Τεχνική Γραμματεία «συνεχίζει να παρακολουθεί στενά και άλλες αναφορές για χρήση χημικών όπλων, μεταξύ άλλων στο Σουδάν και σε άλλες περιοχές συγκρούσεων».
Η επικεφαλής του OPCW κάλεσε όλα τα κράτη-μέρη της Σύμβασης για τα Χημικά Όπλα να διαβιβάσουν στον Οργανισμό οποιαδήποτε σχετική πληροφορία διαθέτουν. Η έκκληση αυτή αφορά στοιχεία, μαρτυρίες και τεχνικά δεδομένα που θα μπορούσαν να συμβάλουν στην αξιολόγηση των καταγγελιών και στην εξακρίβωση των πραγματικών περιστατικών.
Η Τεχνική Γραμματεία δεν έχει προχωρήσει σε οριστικό συμπέρασμα για το εάν χρησιμοποιήθηκαν χημικά όπλα στο Σουδάν. Ωστόσο, το γεγονός ότι παρακολουθεί συστηματικά τις σχετικές αναφορές επιβεβαιώνει πως το θέμα βρίσκεται υπό διεθνή εξέταση. Η διερεύνηση τέτοιων περιστατικών απαιτεί τεκμηριωμένα στοιχεία, ανεξάρτητη αξιολόγηση και αυστηρή τήρηση των προβλεπόμενων διαδικασιών.
Ο φάκελος του Σουδάν παραμένει ανοικτός
Οι εργασίες της 113ης συνόδου του Εκτελεστικού Συμβουλίου ξεκίνησαν την Τρίτη και θα διαρκέσουν έως τις 9 Οκτωβρίου. Η συνεδρίαση πραγματοποιείται σε μια περίοδο κατά την οποία αυξάνεται το διεθνές ενδιαφέρον για τις καταγγελίες που συνδέονται με τον πόλεμο στο Σουδάν.
Η Ευρωπαϊκή Ένωση επιβεβαίωσε με επίσημη ανακοίνωσή της ότι το Εκτελεστικό Συμβούλιο εξακολουθεί να εξετάζει τον φάκελο του Σουδάν βάσει της παραγράφου 4 του άρθρου IX της Σύμβασης για τα Χημικά Όπλα. Η συγκεκριμένη διαδικασία προβλέπει τη δυνατότητα εξέτασης ζητημάτων συμμόρφωσης και καταγγελιών που σχετίζονται με πιθανή παραβίαση της Σύμβασης.
Η ΕΕ τόνισε ότι οι καταγγελίες για χρήση χημικών όπλων θα πρέπει να διερευνηθούν από τις σουδανικές αρχές «με επείγοντα, αντικειμενικό και διαφανή τρόπο». Παράλληλα, χαιρέτισε τη διαβεβαίωση της Τεχνικής Γραμματείας ότι παρακολουθεί τις εξελίξεις και είναι έτοιμη να προσφέρει τεχνική βοήθεια, σύμφωνα με τις προβλέψεις της Σύμβασης, εφόσον υποβληθεί σχετικό αίτημα.
Το γεγονός ότι το Εκτελεστικό Συμβούλιο συνεχίζει να ασχολείται με την υπόθεση σημαίνει ότι ο φάκελος δεν έχει κλείσει. Οι εξηγήσεις και τα επιχειρήματα που είχε παρουσιάσει στο παρελθόν η διοίκηση του Πορτ Σουδάν δεν οδήγησαν στην ολοκλήρωση της διαδικασίας. Αντίθετα, η υπόθεση παραμένει ενεργή στους επίσημους μηχανισμούς του OPCW.
Έκκληση για ανεξάρτητη και τεκμηριωμένη έρευνα
Στο ίδιο πλαίσιο, η Νότια Αφρική υπογράμμισε ενώπιον του Συμβουλίου ότι κάθε καταγγελία για χρήση χημικών όπλων πρέπει να εξετάζεται με αμεροληψία και αντικειμενικότητα. Η έρευνα, σύμφωνα με τη θέση της, θα πρέπει να βασίζεται σε αποδεικτικά στοιχεία και όχι σε πολιτικές εκτιμήσεις ή ανεπιβεβαίωτες πληροφορίες.
Η Νότια Αφρική κάλεσε επίσης τη διοίκηση του Πορτ Σουδάν να συνεχίσει τις εθνικές έρευνες και να συνεργαστεί πλήρως με την Τεχνική Γραμματεία του OPCW. Η συνεργασία αυτή θα μπορούσε να αφορά τόσο τη συλλογή στοιχείων όσο και την τεχνική αξιολόγηση δειγμάτων, μαρτυριών και άλλων δεδομένων που ενδέχεται να αποδειχθούν κρίσιμα για την υπόθεση.
Παρά τις διαφορές στον τόνο και στις επιμέρους τοποθετήσεις, οι θέσεις της Χάγης, της Ευρωπαϊκής Ένωσης και της Νότιας Αφρικής συγκλίνουν σε ένα βασικό συμπέρασμα: οι καταγγελίες για χημικά όπλα στο Σουδάν απαιτούν πλήρη, ανεξάρτητη και αξιόπιστη διερεύνηση.
Ο ρόλος του OPCW
Ο Οργανισμός για την Απαγόρευση των Χημικών Όπλων είναι ένας αυτόνομος, διακυβερνητικός διεθνής οργανισμός που συνεργάζεται στενά με τα Ηνωμένα Έθνη. Αρμοδιότητά του είναι η εφαρμογή της Σύμβασης για τα Χημικά Όπλα, η οποία έχει ως στόχο την εξάλειψη των χημικών όπλων και την αποτροπή της επανεμφάνισής τους.
Κύριος σκοπός του OPCW είναι η μόνιμη και επαληθεύσιμη καταστροφή των χημικών οπλοστασίων παγκοσμίως, καθώς και η διασφάλιση ότι η χημεία χρησιμοποιείται αποκλειστικά για ειρηνικούς σκοπούς. Ο Οργανισμός παρέχει τεχνική υποστήριξη, πραγματοποιεί ελέγχους και αξιολογεί πληροφορίες όταν υπάρχουν ενδείξεις πιθανής χρήσης απαγορευμένων ουσιών.
Το 2013, ο OPCW τιμήθηκε με το Νόμπελ Ειρήνης για τις εκτεταμένες προσπάθειές του να απαλλάξει τον κόσμο από τα χημικά όπλα. Η σημερινή υπόθεση στο Σουδάν αναδεικνύει εκ νέου τη σημασία του ρόλου του, ιδιαίτερα σε περιόδους πολέμου όπου η πρόσβαση σε αξιόπιστα στοιχεία είναι δύσκολη.
Οι νέες πιέσεις από τη Χάγη προς το Σουδάν δείχνουν ότι ο διεθνής έλεγχος θα συνεχιστεί. Ο φάκελος των καταγγελιών για χημικά όπλα παραμένει ανοικτός και η οριστική αξιολόγησή του θα εξαρτηθεί από τη συλλογή αποδεικτικών στοιχείων, τη συνεργασία των αρμόδιων αρχών και την τεχνική επαλήθευση από τον OPCW.
